Nằm trong chiến dịch đẩy mạnh thanh tra trên toàn quốc của Chính phủ sau khi Chương trình hợp tác về bảo vệ bản quyền phần mềm được ký kết vào cuối tháng 8 vừa qua, hàng loạt các cuộc thanh kiểm tra đã được thực hiện trên các địa bàn trên cả nước.

Sau hai cuộc thanh tra mới được thực hiện tại Hà Nội vào cuối tuần trước, vào ngày 25/11/2008, Thanh tra Bộ Văn hóa Thể Thao và Du lịch đã phối hợp với Phòng phòng chống tội phạm công nghệ cao thuộc C15, Bộ Công an tiến hành thanh tra đột xuất công ty TNHH MUTO Việt Nam. Tại đây, một số lượng lớn các phần mềm bất hợp pháp đã được phát hiện với con số thiệt hại lên tới gần 3 tỷ đồng. Công ty TNHH MUTO Việt Nam, có trụ sở tại Khu công nghiệp Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai. Đây là công ty 100% vốn Nhật Bản, hoạt động trong lĩnh vực sản xuất các loại khuôn chính xác, sản xuất và sơn các chi tiết nhựa với hơn 13 năm có mặt tại Việt Nam. Tại đây, Đoàn thanh tra liên ngành đã kiểm tra 98 máy tính và phát hiện có sao chép, cài đặt, sử dụng các chương trình phần mềm bất hợp pháp bao gồm: các phần mềm ACD see; Adobe Photoshop; AutoCad (2008, 2007, 2006 và 2000); Corel draw; phần mềm MTD 2002; Symantec Antivirus và một số phần mềm khác.

Theo kết quả Thanh tra, tổng giá trị các phần mềm bất hợp pháp của công ty TNHH MUTO Việt Namkhoảng gần 3 tỷ đồng. Ông Võ Minh Dũng, Giám đốc phụ trách sản xuất đã thừa nhận số máy tính có sao chép, cài đặt, sử dụng các chương trình máy tính mà chưa được phép của chủ sở hữu là vi phạm pháp luật và ký vào biên bản thanh tra. Công ty cũng cam kết sẽ mua bổ sung các chương trình phần mềm chưa có bản quyền. Theo một lãnh đạo Thanh tra của Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch: “Đơn vị này luôn tư vấn cho các cấp lãnh đạo công ty để đảm bảo rằng những bộ phận phụ trách công nghệ thông tin của họ cần tiến hành kiểm tra các chương trình phần mềm được cài đặt trong hệ thống máy tính của công ty, nhằm đảm bảo những phần mềm mà họ đã mua và sử dụng là có bản quyền đầy đủ cũng như các công ty cần kiểm tra việc họ đã có đầy đủ những tài liệu chứng minh cho việc sở hữu bản quyền phần mềm và giấy phép hợp pháp của các phần mềm đó. Sau quá trình kiểm tra phần mềm nội bộ, họ cần phải hợp pháp hóa ngay những phần mềm không có bản quyền, các công ty nên liên lạc với các nhà cung cấp các phần mềm để được hỗ trợ trong vấn đề này”.

Có lẽ chưa bao giờ vấn đề quyền tác giả trên tất cả các lĩnh vực lại trở nên nóng và thu hút được sự quan tâm của của đông đảo các cơ quan chức năng, các hiệp hội và công chúng như trong thời gian gần đây. Hàng loạt các doanh nghiệp tên tuổi lớn đang phải đương đầu với những rắc rối về mặt luật pháp do không am hiểu hoặc không tôn trọng Luật sở hữu trí tuệ mà cụ thể là quyền tác giả. Theo đánh giá của các chuyên gia, hiện nay, Việt Nam có đầy đủ hệ thống pháp luật chặt chẽ để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Ngoài bộ Luật sở hữu trí tuệ đã có hiệu lực được hai năm, Pháp lệnh 04/2008/UBTVQH12 mới ban hành sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh xử phạt vi phạm hành chính có hiệu lực từ ngày 1/8/2008 với mức phạt nghiêm khắc lên tới 500 triệu đồng, đặc biệt, Việt Nam còn tham gia công ước Bern và là thành viên của WTO.

Thông tin vừa được Liên minh phần mềm Doanh nghiệp (BSA) công bố cho thấy, tại châu Á, trong năm 2007 có tới 59% trong tổng số phần mềm có trên máy tính để bàn cá nhân là bất hợp pháp, tổn thất lên tới trên 14 tỉ USD. Một nghiên cứu khác trong năm 2008 cho thấy nếu giảm được vi phạm bản quyền phần mềm ở châu Á chỉ 10% trong 4 năm thì sẽ tạo được 435.000 công ăn việc làm mới, trên 40 tỉ USD cho tăng trưởng kinh tế và trên 5 tỉ USD tiền thu từ thuế.